ارزش جایگزینی
همچنین: هزینه جایگزینی
ارزش جایگزینی به زبان ساده یعنی اگر بخواهیم یک دارایی، مثل یک خط تولید یا ساختمان را همین امروز دوباره راه بیندازیم، چقدر پول لازم داریم. در حسابداری معمولی، قیمت خریدِ سالهای گذشته ثبت میشود، اما چون در ایران با تورم و رشد نرخ دلار روبرو هستیم، آن قیمتهای قدیمی دیگر واقعیتِ ثروت شرکت را نشان نمیدهند. ارزش جایگزینی نگاهش به قیمتهای روز بازار است و میگوید جایگزین کردن آن دارایی چقدر خرج برمیدارد. برای یک سهامدار در بورس، این عدد مثل یک خطکش برای تشخیص ارزان یا گران بودن سهم است. مثلاً اگر ارزش کل بازار یک شرکت پتروشیمی کمتر از هزینه ساختِ دوباره آن کارخانه با تجهیزات و تکنولوژی فعلی باشد، نشان میدهد که قیمت سهم پتانسیل رشد دارد. در واقع، سرمایهگذار با خرید چنین سهمی، داراییهای فیزیکی را ارزانتر از قیمت واقعیشان در بازار آزاد به دست میآورد و از دارایی خود در برابر کاهش ارزش ریال محافظت میکند.
چرا الان مهم است
تازهبا جهش مداوم قیمت دلار و تورم، هزینه ساخت دوباره کارخانهها و خرید تجهیزات (ارزش جایگزینی) به شدت بالا رفته است. در روزهایی که بورس تهران با نوسان و ورود پول جدید روبهروست، تحلیلگران با تکیه بر این مفهوم میگویند قیمت فعلی سهام هنوز با هزینه واقعیِ راهاندازیِ مشابهِ آن شرکتها در اقتصادِ امروز فاصله زیادی دارد.
آخرین اخبار با این مفهوم

بورس در مسیر رشد؛ آیا شاخص کل از بنیادهای اقتصادی جدا شده است؟
رشد بورس فعلی برخلاف سال ۱۳۹۹ هنوز با بنیادهای اقتصادی قابل توضیح است، اما خطر جدایی قیمت از ارزش وجود دارد.
۲۱ شهریور ۱۴۰۵
چرا مقایسه بورس ۱۴۰۵ با ۱۳۹۹ بدون تعدیل تورمی گمراهکننده است؟
مقایسه اسمی بورس ۱۴۰۵ با ۱۳۹۹ به دلیل تورم و رشد نقدینگی، بدون تعدیل دادهها فاقد اعتبار تحلیلی است.
۱۷ شهریور ۱۴۰۵
خسارت ۱.۳ میلیارد دلاری آمریکا؛ ناوگان پهپادی MQ-9 در مسیر بازنگری استراتژیک
انهدام ۴۵ پهپاد MQ-9 آمریکا در تقابل با ایران، واشنگتن را به تغییر استراتژی خرید تجهیزات واداشته است.
۱۵ شهریور ۱۴۰۵
نوسان شدید در بورس تهران؛ چرا پول حقیقی از بازار فرار کرد؟
بورس تهران با وجود رشد شاخص، شاهد خروج سنگین پول حقیقی و اختلال فنی بود که تردیدها را افزایش داد.
۱۰ شهریور ۱۴۰۵
رکوردشکنی بورس تهران؛ ورود ۳.۶ همت پول حقیقی در سایه رشد دلار
بورس تهران با ورود سنگین پول حقیقی و همسویی با رشد نرخ دلار، رکوردهای جدیدی ثبت کرد.
۳ شهریور ۱۴۰۵
چرا بورس به دلار ۲۰۰ هزار تومانی بیاعتناست؟
بورس به دلیل ابهامات سیاسی و رقابت بازارهای موازی، هنوز واکنش مثبتی به جهش نرخ دلار نشان نداده است.
۲ شهریور ۱۴۰۵
بورس تهران؛ جدال میان سودآوری بنیادی و ریسکهای ژئوپلیتیک
بورس تهران با وجود سودآوری قوی، تحت تأثیر ریسکهای سیاسی و ژئوپلیتیک از رشد واقعی بازمانده است.
۳۱ تیر ۱۴۰۵
جهش ۳۰ درصدی قیر در بورس کالا؛ اثر تنشهای خاورمیانه بر بازار ایران
تنشهای خاورمیانه و رشد دلار، گواهیهای سپرده کالایی در بورس ایران را به مقصد جذاب سرمایهگذاران تبدیل کرد.
۲۶ تیر ۱۴۰۵
تضاد بورس و دلار؛ چرا ریسک سیاسی مانع رشد بازار شده است؟
ریسک سیاسی فعلاً مانع اثرگذاری رشد نرخ ارز بر بورس شده، اما پتانسیل بنیادی بازار همچنان پابرجاست.
۲۴ تیر ۱۴۰۵
بازسازی اعتماد در بورس؛ چرا آزادی بازار مهمتر از حمایت از شاخص است؟
اعتماد به بورس از طریق شفافیت در کشف قیمت و تکیه بر ارزشهای بنیادی بازمیگردد، نه با حمایتهای دستوری از شاخص.
۱ تیر ۱۴۰۵