ضریب فزاینده نقدینگی

ضریب فزاینده نقدینگی یعنی تواناییِ بانک‌ها برای چندبرابر کردنِ پولی که بانک مرکزی به آن‌ها داده است. وقتی شما پولی را در بانک می‌گذارید، بانک بخشی از آن را به عنوان ذخیره قانونی نزد بانک مرکزی نگه می‌دارد و بقیه را وام می‌دهد. آن وام دوباره به حساب بانک دیگری می‌رود و دوباره وام داده می‌شود. این چرخه باعث می‌شود پولی که در ابتدا وجود داشته، چندین برابر شود. در اقتصاد ایران، این عدد نشان‌دهنده این است که چقدر از رشد نقدینگی ناشی از فعالیت‌های بانکی و وام‌دهی است و چقدر ناشی از چاپ پول مستقیم توسط بانک مرکزی.

برای شما به عنوان یک شهروند، بالا رفتن این ضریب به معنیِ پتانسیلِ بیشتر برای تورم است. مثلاً اگر بانک مرکزی ۱۰۰ میلیارد تومان به بانک‌ها بدهد و ضریب فزاینده ۸ باشد، در نهایت ۸۰۰ میلیارد تومان نقدینگی وارد بازار می‌شود. اگر این نقدینگیِ زیاد به سمت تولید نرود، مستقیماً باعث گران شدنِ دلار، مسکن و کالاهای مصرفی می‌شود. در واقع، حتی اگر بانک مرکزی مستقیماً پول چاپ نکند، بانک‌های تجاری می‌توانند با وام‌دهیِ بی‌رویه و افزایش این ضریب، ارزش ریالِ در جیب شما را کاهش دهند.