ناوگان سایه

ناوگان سایه یا تانکرهای شبح، به کشتی‌هایی گفته می‌شود که خارج از نظارت‌های بین‌المللی و بدون بیمه‌های معتبر جهانی، نفت کشورهای تحت تحریم را جابه‌جا می‌کنند. این کشتی‌ها معمولاً با هویت‌های مبهم و دست‌به‌دست شدن میان شرکت‌های کاغذی، ردیاب‌های خود را در میانه دریا خاموش می‌کنند تا مسیر واقعی حرکت و مقصد نهایی نفت ایران برای نهادهای ناظر بین‌المللی قابل ردیابی نباشد.

در اقتصاد ایران، این ناوگان حکم شریان حیاتی را دارد که اجازه می‌دهد صادرات نفت در اوج تحریم‌ها متوقف نشود. وقتی از ناوگان سایه استفاده می‌شود، دولت مجبور است برای پوشش ریسک و هزینه واسطه‌ها، نفت را با تخفیف بفروشد. این یعنی بخشی از درآمدی که می‌توانست صرف زیرساخت‌ها شود، هزینه دور زدن تحریم می‌شود، اما در مقابل، همین فعالیت باعث ورود دلار به کشور و جلوگیری از جهش‌های ناگهانی قیمت ارز در بازار تهران می‌شود.

عملکرد این ناوگان مستقیماً با سفره مردم گره خورده است؛ چرا که موفقیت این تانکرها در رساندن نفت به مقصد، موجودی ارزی بانک مرکزی را تقویت کرده و توان دولت برای واردات کالاهای اساسی و کنترل تورم را بالا می‌برد. در واقع، هرچه این شبکه پیچیده‌تر و کارآمدتر عمل کند، فشار ناشی از کمبود ارز بر زندگی روزمره ایرانیان کمتر حس خواهد شد.