استقراض از بانک مرکزی
وقتی دولت بیشتر از درآمدهایی مثل مالیات و فروش نفت خرج میکند، با چالهای به نام کسری بودجه روبرو میشود. سادهترین و البته پرهزینهترین راه برای پر کردن این چاله، قرض گرفتن از بانک مرکزی است. در این حالت، بانک مرکزی عملاً برای دولت پول جدید خلق میکند؛ پولی که معادل کالا یا خدماتِ اضافهشده در جامعه نیست و فقط حجم پول در گردش را به شکل کاذب بالا میبرد.
در اقتصاد ایران، این استقراض گاهی به شکل مستقیم و گاهی با واسطه (قرض گرفتن دولت از بانکها و سپس بدهکار شدن بانکها به بانک مرکزی) اتفاق میافتد. نتیجه نهایی این است که ریالِ بیشتری وارد بازار میشود در حالی که تولید کالاها تغییری نکرده است. این یعنی ریالهای توی جیب شما ارزش کمتری پیدا میکنند و قیمتِ همهچیز، از اجارهخانه تا اقلام خوراکی، بالا میرود. در واقع، استقراض از بانک مرکزی یک مالیات پنهانی است که دولت با تورم، از دارایی تمام ایرانیها برداشت میکند.
چرا الان مهم است
تازهبا جدی شدن بحث جراحی اقتصادی و مهار تورم در فضای سیاسی، موضوع استقراض دولت از بانک مرکزی دوباره داغ شده است. در واقع، وقتی دولت برای جبران کسری بودجه به چاپ پول یا همان قرض گرفتن از بانک مرکزی رو میآورد، ارزش ریال در جیب مردم کم میشود. حالا که صحبت از فرصتهای دیپلماتیک برای اصلاحات ساختاری است، قطع این وابستگی خطرناک، کلید اصلی موفقیت هر برنامهای برای ثبات قیمتهاست.
آخرین اخبار با این مفهوم
فرصت ۶۰ روزه تفاهم ایران و آمریکا برای جراحی اقتصادی و مهار تورم
تفاهم دیپلماتیک فعلی فرصتی موقت برای مهار تورم و اصلاحات ساختاری است، مشروط بر اینکه دولت از تکرار خطاهای گذشته در هزینهکرد منابع بپرهیزد.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵