تسعیر ارز

تصور کنید شرکتی مقداری دلار در حسابش دارد یا از مشتریِ خارجی طلبکار است. چون تمامِ حساب‌وکتاب‌های رسمی در ایران باید با واحدِ «ریال» نوشته شود، شرکت مجبور است در تاریخ‌های مشخصی مثل پایانِ فصل یا سال، آن دلارها را با نرخِ روزِ ارز به ریال تبدیل و در دفترهایش ثبت کند. به این فرآیندِ قیمت‌گذاریِ دوباره بر اساسِ نرخِ جدیدِ ارز، تسعیر می‌گویند. این کار لزوماً به معنیِ خرید یا فروشِ واقعیِ دلار نیست، بلکه صرفاً یک به‌روزرسانیِ محاسباتی برای نشان دادنِ ارزشِ واقعیِ دارایی‌هاست.

این موضوع برای سهامدارانِ بورسِ تهران و سپرده‌گذارانِ بانکی حیاتی است. مثلاً وقتی بانک‌ها یا شرکت‌های صادراتی داراییِ ارزیِ زیادی دارند و ناگهان نرخِ ارزِ رسمی یا نیما افزایش می‌یابد، این شرکت‌ها با سودِ تسعیرِ ارز مواجه می‌شوند. این سود اگرچه نقد نیست و از دلِ تولید بیرون نیامده، اما می‌تواند قیمتِ سهام را به‌شدت تکان دهد. در مقابل، اگر شرکتی وامِ ارزی داشته باشد، با گران شدنِ دلار دچار زیانِ سنگینِ تسعیر می‌شود که مستقیماً ثروتِ سهامدارانش را کاهش می‌دهد.