رانت اطلاعاتی
رانت اطلاعاتی یعنی یک نفر به دلیل نزدیکی به مراکز قدرت یا تصمیمگیری، از خبری باخبر باشد که بقیه مردم از آن بیاطلاعند. در دنیای اقتصاد، اطلاعات حکم طلا را دارد و هرکس زودتر از تغییرِ قوانین یا قیمتها باخبر شود، میتواند سودی کلان ببرد یا از ضرری بزرگ فرار کند. این نوع درآمد، حاصلِ مهارت یا تولید نیست، بلکه صرفاً نتیجهٔ یک امتیازِ ناعادلانه در دسترسی به محرمانههاست که فضای رقابت را مسموم میکند.
در اقتصاد ایران، این موضوع را زیاد در بازار بورس یا خودرو میبینیم. مثلاً اگر فردی بداند که قرار است هفته آینده مجوز صادرات برای یک محصول خاص صادر شود، امروز سهام آن شرکت را در قیمت پایین میخرد؛ در حالی که مردم عادی به دلیل بیخبری، ممکن است همان سهام را بفروشند. وقتی خبر رسمی منتشر و قیمتها جهش میکند، صاحب رانت به ثروت بادآورده میرسد. این اتفاق باعث میشود اعتماد مردم به بازارهای مالی از بین برود و احساس کنند بدون داشتنِ «رابطه»، تلاشِ اقتصادیشان به نتیجه نمیرسد.
چرا الان مهم است
تازهجنجالهای اخیر درباره دسترسی سیاستمداران بزرگ به اخبار محرمانه بازارها، دوباره بحث «رانت اطلاعاتی» را داغ کرده است. در ایران که نوسانات بورس و قیمت دلار مستقیماً به تصمیمات پشت درهای بسته گره خورده، این موضوع برای مردم حیاتی است؛ چرا که جلوتر بودن از بقیه در شنیدن یک خبر، مرز بین سود کلان و ضرر است.
آخرین اخبار با این مفهوم
تضاد منافع در کاخ سفید؛ آیا ترامپ از رانت اطلاعاتی در بورس استفاده میکند؟
همزمانی خرید سهام توسط ترامپ و پستهای حمایتی او در شبکههای اجتماعی، شائبه تضاد منافع را تقویت کرده است.
۲۷ تیر ۱۴۰۵
پاسخ جنجالی ترامپ به اتهام رانتخواری: چون پولدارم سود میکنم، شما هم سود کردید!
ترامپ اتهام رانتخواری را رد کرد و سودش را نتیجه رشد بازار و داشتن سرمایه زیاد دانست.
۱۱ تیر ۱۴۰۵