سوگیری دسترس‌پذیری

این سوگیری یک خطای ذهنی است که باعث می‌شود فکر کنیم اتفاقاتی که راحت‌تر در خاطرمان مانده، احتمال وقوع بیشتری دارند. ذهن ما برای صرفه‌جویی در انرژی، به جای تحقیق عمیق و بررسی آمارهای بلندمدت، به اولین اطلاعاتی که دم دستش است—مثل اخبار دیشب یا حرف‌های فامیل در مهمانی—تکیه می‌کند. در واقع، ما در دسترس بودن یک تصویر یا خاطره را با درست بودن و تکرارپذیر بودن آن اشتباه می‌گیریم.

در بازار ایران، این خطا معمولاً باعث رفتارهای هیجانی می‌شود. مثلاً وقتی همه از سودهای نجومی بورس در سال ۹۹ یا رشد ناگهانی قیمت یک خودرو حرف می‌زنند، ذهن ما فقط همان موفقیت‌های نزدیک را می‌بیند و ریسک‌های واقعی را فراموش می‌کند. برعکس، اگر کسی در نزدیکی ما در معامله‌ای ضرر کرده باشد، ممکن است به خاطر آن یک تجربه تلخ، حتی فرصت‌های امن و سودآور را هم از ترس تکرار آن اتفاق رد کنیم؛ چون آن خاطره در ذهنمان پررنگ‌تر از واقعیت‌های علمی بازار است.