پنج نیروی پورتر

این مدل مثل یک دوربینِ دیدِ در شب، زوایای پنهانِ یک بازار را نشان می‌دهد تا بفهمیم چرا برخی شرکت‌ها همیشه سود می‌کنند و برخی دیگر با وجود تلاش زیاد، درجا می‌زنند. پورتر معتقد است فقط رقبای مستقیمِ شما نیستند که سودتان را تهدید می‌کنند؛ بلکه قدرتِ چانه‌زنیِ تأمین‌کننده‌ای که مواد اولیه را به شما می‌فروشد یا مشتری‌ای که به دنبال تخفیف است، به همان اندازه در موفقیت مالی شما نقش دارند. در واقع این پنج نیرو مشخص می‌کنند که آیا یک صنعت برای ورود یا سرمایه‌گذاری «جذاب» است یا خیر. در اقتصاد ایران، درک این نیروها برای هر کسی که می‌خواهد پولش را در بورس یا یک کسب‌وکار شخصی سرمایه‌گذاری کند حیاتی است. مثلاً در صنعت خودروی ایران، به دلیل محدودیت واردات (دیوار بلند برای ورود رقبای جدید) و نبود جایگزینِ جدی برای خودروهای داخلی، قدرتِ خریدار بسیار ناچیز است؛ این یعنی شرکت‌های خودروساز در یک فضای غیررقابتی سود می‌برند. اما در مقابل، در بازاری مثل پوشاک یا مواد غذایی، به دلیل حضور رقبای فراوان و حساسیت بالای مشتری به قیمت، نیروهای رقابتی بسیار شدیدتر عمل می‌کنند و حفظ سودآوری برای تولیدکننده دشوارتر است.