گسترش پراکنده شهری

این اصطلاح زمانی به کار می‌رود که شهر به جای رشد در ارتفاع و استفاده بهینه از فضاهای خالیِ داخلی، مثل یک لکه روغن روی زمین پخش می‌شود. در ایران، این پدیده را بیشتر در حاشیه کلان‌شهرها می‌بینیم؛ جایی که شهرک‌های اقماری یا ویلاهای پراکنده بدون دسترسی به مترو، شبکه فاضلاب یا مراکز خدمات شهری ساخته می‌شوند. در واقع شهر بزرگ می‌شود، اما این بزرگ شدن به معنای توسعه‌یافتگی نیست، بلکه فقط فاصله بین محل کار و زندگی را زیاد و مدیریت شهر را دشوارتر می‌کند.

برای یک خانواده ایرانی، خرید ملک در این مناطق اگرچه در ابتدا ارزان‌تر است، اما هزینه‌های پنهان سنگینی دارد. وقتی شهر پراکنده رشد می‌کند، هزینه کشیدن لوله گاز، آب و برق برای دولت چند برابر می‌شود که در بلندمدت فشار آن به صورت تورم یا عوارض به مردم برمی‌گردد. از طرفی، ساکنان این مناطق ناچارند بخش بزرگی از درآمد و زمان خود را صرف بنزین و استهلاک خودرو برای رسیدن به مرکز شهر کنند. همچنین، این نوع رشد در مناطقی مثل شمال ایران یا اطراف تهران، باعث نابودی باغ‌ها و زمین‌های کشاورزی می‌شود که ثروت ملی و کیفیت زندگی آیندگان را از بین می‌برد.