مرکانتیلیسم
مرکانتیلیسم یا «بازارگرایی» ریشه در قرنها پیش دارد اما هنوز در سیاستهای اقتصادی بسیاری از کشورها دیده میشود. حرف اصلی این تفکر این است که دولت باید مثل یک تاجر سختگیر عمل کند؛ یعنی تا جای ممکن کالا به دیگران بفروشد و تا حد توان جلوی خرید کالا از خارج را بگیرد تا ذخایر ارزی کشور همیشه پر بماند. در این نگاه، قدرت یک کشور نه در رفاه و قدرت خرید مردم، بلکه در میزان موجودی خزانه و مثبت بودن تراز تجاری تعریف میشود.
در اقتصاد ایران، ردپای این تفکر را در سیاستهایی مثل ممنوعیت واردات خودرو یا لوازم خانگی به بهانه حمایت از تولید داخل و جلوگیری از خروج دلار میبینیم. وقتی دولت برای حفظ ذخایر ارزی، رقابت را حذف و واردات را قفل میکند، شاید در ظاهر از خروج ارز جلوگیری شود، اما نتیجهاش برای زندگی روزمره مردم، کاهش تنوع کالا، افت کیفیت و افزایش قیمتهاست. در واقع، این سیاست با محدود کردن انتخابهای شما، هزینه حفظ ذخایر بانک مرکزی را از جیب مصرفکننده ایرانی پرداخت میکند.
چرا الان مهم است
تازهبا پررنگ شدن رقابتهای سیاسی در گزارشهای بینالمللی مثل گروه ۷ و بازخوانی میراث آدام اسمیت، بحث «اولویت سیاست بر اقتصاد» دوباره داغ شده است. در فضای تحریمی ایران، این تفکر که دولت باید برای حفظ قدرت، تجارت و ارز را به شدت کنترل کند، شباهت زیادی به ریشههای مرکانتیلیسم دارد و فهم آن برای درک محدودیتهای تجاری امروز ضروری است.
آخرین اخبار با این مفهوم
فراتر از دلار: چرا تعرفهها در نهایت به معنای مبادله کالا هستند؟
تجارت بینالملل در نهایت مبادله کالا و خدمات است، نه صرفاً جابهجایی پول؛ تعرفهها این جریان را تغییر میدهند.
۲۷ تیر ۱۴۰۵
نقد تند یک اقتصاددان به گزارش گروه ۷: وقتی سیاست جای علم اقتصاد را میگیرد
نقد علمی به گزارش G7؛ نویسنده معتقد است این گزارش به جای حل مشکلات، به دنبال توجیه مداخلات دولتی و پوشاندن شکستهای ساختاری غرب است.
۳۱ خرداد ۱۴۰۵
آدام اسمیت؛ فراتر از یک نظریهپرداز: معمار سیاستگذاری در دوران گذار صنعتی
آدام اسمیت نه یک نظریهپرداز محض، بلکه تحلیلگری بود که برای هدایت بریتانیا در گذار به عصر صنعتی نسخه میپیچید.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵