شکست بازار
شکست بازار یعنی وقتهایی که چرخِ عرضه و تقاضا به درستی نمیچرخد و نتیجهاش به نفع جامعه نیست. در حالت عادی، بازار باید با رقابت قیمتها را تنظیم کند، اما گاهی به دلایلی مثل انحصار یا نبود اطلاعات کافی، قیمتها غیرواقعی میشوند و بازار به جای ثروتآفرینی، باعث اتلاف منابع میشود. در این شرایط، بازار به تنهایی نمیتواند رفاه عمومی را تامین کند و نیازمند یک نیروی بیرونی برای اصلاح است. این موضوع مستقیماً روی جیب و کیفیت زندگی ما اثر دارد؛ مثلاً وقتی در صنعت خودروی ایران رقابت کافی نباشد، شما مجبورید پول گزافی برای محصولی با کیفیت پایین بدهید که این یک نمونه روشن از شکست بازار است. همچنین وقتی فعالیت یک واحد صنعتی باعث آلودگی شدید هوا در کلانشهرها میشود، سودش به جیب کارخانه میرود اما هزینه سلامت و درمان آن بر دوش مردم میافتد. در این شرایط، دولت باید با ابزارهایی مثل مالیات، جریمه یا قانونگذاری دخالت کند تا تعادل و عدالت به اقتصاد برگردد و حق مصرفکننده ضایع نشود.
چرا الان مهم است
تازهاین روزها که بحثِ دخالت یا نظارت دولت در حوزههایی مثل هوش مصنوعی و بحران آب داغ شده، مفهوم «شکست بازار» دوباره به صدر آمده است. در اقتصاد ایران، مرز باریکی بین وظایف حاکمیتی و تصدیگری وجود دارد. ناتوانی بازار در حل خودکارِ این چالشها، ضرورتِ وجود یک داورِ مستقل را برای حفظ منافع مردم بیش از پیش روشن کرده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
بانکداری توسعهای؛ موتور محرک بازسازی اقتصاد ایران یا صرفاً یک عنوان جدید؟
بانکهای توسعهای برای موفقیت در بازسازی اقتصاد ایران، نیازمند استقلال از سیاستهای بودجهای و تمرکز بر ارزشافزوده اقتصادی هستند.
۹ شهریور ۱۴۰۵
چرا عجله برای تنظیمگری هوش مصنوعی، یک خطای اقتصادی است؟
عجله برای تنظیمگری هوش مصنوعی بر پایه ترسهای بیاساس، به سیاستهای ناکارآمد و مداخلهجویانه دولتی منجر میشود.
۱ شهریور ۱۴۰۵
دولت در اقتصاد ایران؛ چرا تصدیگری جایگزین وظایف حاکمیتی شده است؟
مشکل اقتصاد ایران نه بزرگی دولت، بلکه مداخله نابجا در تولید و غفلت از وظایف حاکمیتی است.
۳۰ مرداد ۱۴۰۵
اقتصاد کالاهای عمومی؛ چرا کیفیت خدمات دولتی از زیرساختها مهمتر است؟
کالای عمومی تنها زیرساخت فیزیکی نیست؛ کیفیت ارائه خدمات و اعتماد نهادی، بخش نامشهود و حیاتی آن است.
۳۰ مرداد ۱۴۰۵
دولت؛ تولیدکننده یا نگهبان؟ بازتعریف نقش حاکمیت در اقتصاد
دولت باید از تصدیگری در بازارهای خصوصی دست کشیده و بر تأمین باکیفیت کالاهای عمومی تمرکز کند.
۳۰ مرداد ۱۴۰۵
بحران اعتماد در صنعت آب؛ چرا سرمایهگذاران بدون رگولاتور مستقل وارد نمیشوند؟
جذب سرمایه ۶۰ میلیارد دلاری در صنعت آب ایران، تنها با ایجاد یک نهاد تنظیمگر مستقل و حذف داوری دولت ممکن است.
۹ تیر ۱۴۰۵
نقد تند یک اقتصاددان به گزارش گروه ۷: وقتی سیاست جای علم اقتصاد را میگیرد
نقد علمی به گزارش G7؛ نویسنده معتقد است این گزارش به جای حل مشکلات، به دنبال توجیه مداخلات دولتی و پوشاندن شکستهای ساختاری غرب است.
۳۱ خرداد ۱۴۰۵