انحصار طبیعی
تصور کنید در یک کوچه، ده شرکت مختلف بخواهند لولهکشی گاز یا کابلکشی برقِ جداگانه انجام دهند؛ این کار هم خیابان را ویران میکند و هم هزینه نهایی خدمات را برای شما چندبرابر خواهد کرد. انحصار طبیعی یعنی در صنایعی مثل آب، برق و راهآهن، بهتر است فقط یک شبکه اصلی وجود داشته باشد، چون هزینه ساختِ دوباره آن زیرساختها توسط رقیب جدید، عملاً غیرممکن یا بسیار گران است و باعث اتلاف منابع کشور میشود. در اقتصاد ایران، این انحصارها عمدتاً در اختیار دولت یا نهادهای عمومی هستند. وقتی رقیبی در کار نباشد، کیفیت خدمات و نحوه قیمتگذاری مستقیماً روی معیشت شما اثر میگذارد. اگر دولت نتواند این انحصار را با مدیریت درست و نظارت دقیق کنترل کند، یا با قطعی مکرر برق و آب مواجه میشویم و یا به دلیل نبود رقابت، انگیزهای برای نوسازی شبکه و کاهش هزینهها باقی نمیماند که در نهایت به شکل افت کیفیت زندگی شهروندان خودش را نشان میدهد.
چرا الان مهم است
تازهوقتی از لولهکشی آب یا شبکه برق حرف میزنیم، با «انحصار طبیعی» روبروییم؛ جایی که داشتن دو شبکه موازی صرفه ندارد. بحثهای اخیر درباره دخالت دولت در مدیریت این صنایع بهجای نظارت، و نبودِ یک «داور مستقل» در بخش آب، باعث شده سرمایهگذاران عقبنشینی کنند. این یعنی کیفیت خدمات و قیمت قبضهای ما به نحوه مدیریت این انحصارها گره خورده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
دولت در اقتصاد ایران؛ چرا تصدیگری جایگزین وظایف حاکمیتی شده است؟
مشکل اقتصاد ایران نه بزرگی دولت، بلکه مداخله نابجا در تولید و غفلت از وظایف حاکمیتی است.
۳۰ مرداد ۱۴۰۵
بحران اعتماد در صنعت آب؛ چرا سرمایهگذاران بدون رگولاتور مستقل وارد نمیشوند؟
جذب سرمایه ۶۰ میلیارد دلاری در صنعت آب ایران، تنها با ایجاد یک نهاد تنظیمگر مستقل و حذف داوری دولت ممکن است.
۹ تیر ۱۴۰۵