بازار سیاه

بازار سیاه در واقع واکنش خودکار اقتصاد به محدودیت‌ها و قیمت‌گذاری‌های دستوری است. وقتی دولت قیمت کالایی را کمتر از ارزش واقعی‌اش تعیین می‌کند یا دسترسی به آن را سهمیه‌بندی می‌نماید، بخشی از معاملات به فضایی غیررسمی منتقل می‌شود. در این حالت، چون تقاضا بیشتر از عرضه موجود است، قیمت‌ها در این لایه پنهان بسیار بالاتر از نرخ دولتی می‌رود و معامله‌ها بدون هیچ تضمین قانونی انجام می‌شوند. این پدیده مستقیماً بر قدرت خرید مردم اثر می‌گذارد؛ چرا که قیمت نهایی بسیاری از کالاها در زندگی روزمره ما، نه با بخشنامه‌ها، بلکه با نرخ‌های همین بازار غیررسمی تعیین می‌شود. برای مثال در ایران، تفاوت قیمت دلار در صرافی‌های بانکی با بازار آزاد، یا خرید و فروش حواله خودروهای قرعه‌کشی، نمونه‌های زنده‌ای از بازار سیاه هستند. در این شرایط، مصرف‌کننده برای تامین نیاز ضروری خود ناچار است هزینه‌ای بسیار بیشتر از قیمت مصوب بپردازد که باعث تورم پنهان در سبد معیشت خانواده‌ها می‌شود.