حق عبور ترانزیتی
همچنین: حق ترانزیت، حق عبور ترانزیت
حق عبور ترانزیتی در واقع اجارهبهایی است که شرکتهای حملونقل بینالمللی برای عبور از خاک، بنادر یا فضای هوایی ایران میپردازند. وقتی یک کامیون خارجی از مرز بازرگان وارد میشود تا کالا را به مقصد کشور دیگری برساند، یا هواپیمایی از آسمان ایران عبور میکند، مبلغی را به عنوان عوارض به دولت ایران پرداخت میکنند. این پول بابت استهلاک زیرساختها و خدمات ناوبری دریافت میشود و یکی از سالمترین روشهای کسب درآمد ارزی برای کشور است. اهمیت این موضوع برای زندگی مردم در جایگزینی آن با درآمد نفتی نهفته است. هرچه ایران از موقعیت جغرافیایی خاص خود در چهارراه جهانی بهتر استفاده کند، فشار برای تامین بودجه از طریق چاپ پول یا مالیات سنگین بر کسبوکارهای داخلی کمتر میشود. رونق ترانزیت در مسیرهایی مثل کریدور شمال-جنوب، یعنی ایجاد شغل در بنادر، تعمیرگاهها و مجتمعهای رفاهی بینراهی و ورود ارز به کشور که در نهایت به ثبات اقتصادی و کنترل تورم کمک میکند.
چرا الان مهم است
تازهبا تشدید تنشهای سیاسی، بحث بر سر «حق عبور» از تنگه هرمز بار دیگر به صدر اخبار بازگشته است. تلاش کشورهای همسایه برای ایجاد مسیرهای جایگزین و مخالفتها با وضع عوارض عبور، نشان میدهد که این حقِ حاکمیتی چطور میتواند به ابزاری برای فشار اقتصادی یا منبعی برای درآمد ارزی تبدیل شود و مستقیماً بر ثبات بازارهای داخلی ایران اثر بگذارد.
آخرین اخبار با این مفهوم

تنگه هرمز؛ مانع بزرگ در مسیر احیای تفاهم ایران و آمریکا
تنش در تنگه هرمز و اختلاف بر سر امنیت کشتیرانی، تفاهمنامه ایران و آمریکا را به حالت تعلیق درآورده است.
۲۲ تیر ۱۴۰۵
احیای خط لوله کرکوک-بانیاس؛ نقشه آمریکا و عراق برای دور زدن تنگه هرمز
آمریکا و عراق با احیای خط لوله قدیمی به مدیترانه، اهرم فشار ایران در تنگه هرمز را هدف گرفتهاند.
۲۱ تیر ۱۴۰۵
مخالفت صریح عمان با وضع عوارض عبور برای کشتیها در تنگه هرمز
عمان با استناد به قوانین بینالمللی، رسماً با وضع عوارض عبور برای کشتیها در تنگه هرمز مخالفت کرد.
۱۸ تیر ۱۴۰۵