شکاف تولید
شکاف تولید را مثل فاصله میان سرعتِ ایمن و نهایی یک خودرو با سرعتی که فعلاً در ترافیک یا به خاطر نقص فنی دارد تصور کنید. در اقتصاد ایران، ظرفیت بالقوه یعنی اگر همه سرمایهها، ماشینآلات و نیروی کار به درستی استفاده شوند، چقدر کالا و خدمات تولید میشود؛ اما آنچه در واقعیت اتفاق میافتد معمولاً کمتر از این توان است که به آن شکاف منفی میگویند.
وقتی این شکاف در ایران زیاد میشود، یعنی کارخانهها با نیمی از توان کار میکنند و فرصتهای شغلی از دست میروند. مثلاً وقتی به دلیل ناترازی انرژی، برق صنایع در تابستان یا گاز آنها در زمستان قطع میشود، شکاف تولید عمیقتر شده و با کاهش عرضه کالا، قیمتها برای مصرفکننده نهایی بالا میرود. در مقابل، اگر دولت بخواهد صرفاً با تزریق پولِ بدون پشتوانه این فاصله را پر کند، چون زیرساخت تولید آماده نیست، فقط باعث جهش تورم و کوچکتر شدن سفره مردم میشود.
چرا الان مهم است
تازهبحثهای اخیر درباره ضرورت اصلاحات اقتصادی برای عبور از مرحله «بقا» به «رشد»، دقیقاً به معنای تلاش برای پر کردن شکاف تولید است. در واقعیتِ ایران، وقتی کارخانهها با نیمی از ظرفیت کار میکنند یا ناترازی برق تولید را متوقف میکند، ما با پتانسیلی روبهرو هستیم که از دست میرود؛ شکافی که مستقیماً روی درآمد سرانه و سفره مردم اثر گذاشته است.
آخرین اخبار با این مفهوم
ایران در دوراهی بقا یا رشد؛ چرا زمان برای اصلاحات اقتصادی رو به پایان است؟
اقتصاد ایران در تله «تورم رکودی» گرفتار شده و برای خروج از آن، نیازمند گذار از پارادایم بقا به رشد است.
۲۳ تیر ۱۴۰۵