نرخ تسعیر

وقتی یک شرکت یا بانک ایرانی مقداری دلار در حسابش دارد یا به خارج بدهکار است، نمی‌تواند در ترازنامه مالی‌اش واحد دلار را بنویسد؛ بلکه باید همه دارایی‌ها را به ریال ثبت کند. نرخ تسعیر همان خط‌کشی است که مشخص می‌کند هر دلارِ آن‌ها معادل چند تومان محاسبه شود. این نرخ لزوماً همان قیمتِ دلار در بازار آزاد یا سامانه نیما نیست و معمولاً توسط نهادهایی مثل بانک مرکزی برای بانک‌ها یا بر اساس مصوبات قانونی برای شرکت‌های دولتی تعیین می‌شود. تغییر این نرخ مستقیماً روی دارایی و سود و زیانِ نهایی شرکت‌ها در گزارش‌های سالانه اثر دارد. برای مثال، وقتی بانک مرکزی نرخ تسعیر ارزِ بانک‌ها را از ۲۵ هزار تومان به ۴۰ هزار تومان افزایش می‌دهد، موجودیِ دلاریِ آن بانک ناگهان در دفاتر حسابداری به ریالِ بیشتری تبدیل می‌شود. این اتفاق باعث می‌شود بانک بدونِ اینکه فعالیت اقتصادی جدیدی انجام داده باشد، روی کاغذ سودِ کلانی شناسایی کند که می‌تواند قیمت سهام آن را در بورس تهران جابه‌جا کند. در مقابل، برای شرکتی که بدهی ارزی دارد، بالا رفتن این نرخ به معنای گران‌تر شدن بدهی و ثبت ضرر در حساب‌هاست.