بیماری هلندی
بیماری هلندی یعنی وقتی یک کشور ثروت بادآوردهای از منابع طبیعی پیدا میکند، اما به جای پیشرفت، بخشهای دیگر اقتصادش مثل کشاورزی و صنعت فلج میشوند. در این وضعیت، دولت با دلارهای نفتی شروع به خرج کردن میکند؛ این کار باعث میشود قیمت خدماتی که قابل وارد کردن نیستند، مثل زمین و مسکن، به شدت بالا برود، اما کالاهای تولیدی به خاطر واردات ارزان و بیرویه، دیگر توان رقابت در بازار را نداشته باشند و کارخانهها یکی پس از دیگری تعطیل شوند.
برای ما ایرانیها، این بیماری یعنی وقتی قیمت نفت بالا میرود، بازار پر از کالاهای خارجی رنگارنگ میشود و تولیدکننده داخلی از صحنه حذف میگردد. اما مشکل اصلی زمانی رخ میدهد که قیمت نفت پایین میآید؛ آن وقت ما میمانیم و تولیدی که از بین رفته و دلاری که دیگر برای واردات وجود ندارد. نتیجه این فرآیند برای مردم، جهشهای ناگهانی قیمت دلار، تورم در بخش مسکن و سفرهای است که به جای بازوی کارگر ایرانی، به نوسانات بازارهای جهانی نفت گره خورده است.
چرا الان مهم است
تازهبازخوانی تجربههای تاریخی درآمدهای نفتی در کنار نوسانات اخیر صادرات انرژی، بار دیگر زنگ خطر «بیماری هلندی» را به صدا درآورده است. زمانی که تکیه بر پول نفت، بخش تولید و صادرات غیرنفتی را فلج میکند و سرمایهها را به سمت سوداگری میبرد، اقتصاد در برابر تکانههای بودجهای آسیبپذیر میشود؛ موضوعی که ریشه اصلی چالشهای ساختاری و تورم مزمن امروز ایران است.
آخرین اخبار با این مفهوم

چرا رشد اقتصادی دیگر به معنای رفاه نیست؟ بحران طبقه متوسط در آسیا
رشد اقتصادی در کشورهای نوظهور به دلیل تغییر ساختار شغلها، دیگر امنیت مالی طبقه متوسط را تضمین نمیکند.
۲۴ شهریور ۱۴۰۵
چالشهای بودجه ۱۴۰۵: افت همزمان درآمدهای مالیاتی و صادرات نفت
کاهش همزمان درآمدهای مالیاتی و نفتی، دولت را با چالش جدی در تأمین بودجه ۱۴۰۵ مواجه کرده است.
۱۸ شهریور ۱۴۰۵
چشمانداز اقتصاد ایران: از «اقتصاد محاصره» تا ضرورت اصلاحات ساختاری
اقتصاد ایران درگیر انسداد نهادی است و خروج از آن نیازمند اصلاحات ساختاری فراتر از سیاستهای پولی است.
۱۴ شهریور ۱۴۰۵
دلار چگونه جهانی شد؟ نگاهی به تاریخچه پولِ قادر مطلق
دلار نه اختراع آمریکا، بلکه سکهای جهانی بود که آمریکا با تسلط بر آن، قدرت مالی خود را تثبیت کرد.
۱۴ شهریور ۱۴۰۵
روایت عبدالمجید مجیدی از پیامدهای مخرب درآمدهای نفتی در دوران پهلوی
خاطرات مجیدی نشان میدهد چگونه جهش درآمدهای نفتی در دهه ۵۰، سیاستگذاری اقتصادی ایران را با بحران مواجه کرد.
۱۰ شهریور ۱۴۰۵
چرا ایرانیان در تورم به جای معیشت، به سوداگری روی میآورند؟
در اقتصاد تورمی ایران، سوداگری در داراییها نه یک انحراف، بلکه راهبردی عقلانی برای حفظ ارزش ثروت است.
۸ شهریور ۱۴۰۵
چرا اقتصاد ایران در چرخه تکرار اشتباهات گرفتار شده است؟
مشکل اقتصاد ایران کمبود دانش نیست، بلکه ناتوانی در اجرای سیاستهای کارشناسی و فقدان یادگیری در حکمرانی است.
۲۱ مرداد ۱۴۰۵
چشمانداز اقتصاد ایران؛ از سناریوهای تورمی تا درسهای جهانی برای بازار مسکن و ارز
تحلیل سناریوهای اقتصادی ایران در کنار بررسی تجربیات جهانی از مداخلات ارزی، هوش مصنوعی و ژئوپلیتیک منابع.
۱۰ مرداد ۱۴۰۵
درسهای تاریخی از دام توسعه در دهه ۵۰؛ وقتی پول نفت، اقتصاد را فلج کرد
جهش درآمدهای نفتی در دهه ۵۰ به دلیل نادیده گرفتن ظرفیت جذب اقتصاد، به جای توسعه، تورم و بحران آفرید.
۹ مرداد ۱۴۰۵
چرا صندوق نفت نروژ ثروتساز شد و صندوق توسعه ملی ایران به قلک دولت بدل گشت؟
تفاوت در حکمرانی؛ نروژ نفت را سرمایه بیننسلی کرد، اما ایران آن را صرف هزینههای جاری دولت کرد.
۵ مرداد ۱۴۰۵
نقشه راه اقتصاد ایران پس از توافق؛ ۴ گام حیاتی برای عبور از بحران به توسعه
توافق فقط یک بستر است؛ بدون اصلاحات ساختاری و مدیریت درست درآمدهای ارزی، رفع تحریمها منجر به توسعه پایدار نخواهد شد.
۸ تیر ۱۴۰۵
۴ راهبرد کلیدی برای گذار ایران از اقتصاد بحرانزده به توسعهگرا پس از توافق احتمالی
توافق تنها یک فرصت است؛ موفقیت واقعی در گرو اصلاحات ساختاری، مدیریت صحیح ارز و تنوعبخشی به روابط بینالملل است.
۷ تیر ۱۴۰۵
تغییر نسل در بازار مسکن؛ چرا نیاز به خانه تا سال ۱۴۱۵ حدود ۴۰ درصد کاهش مییابد؟
بازار مسکن با کاهش ۴۰ درصدی تقاضای نسلی روبروست؛ نیاز واقعی سالانه ۵۹۰ هزار واحد است، نه یک میلیون ادعایی دولت.
۵ تیر ۱۴۰۵
سرمایهگذاری خارجی در ایران: موتور محرک یا تهدیدی برای تولید داخلی؟
سرمایهگذاری خارجی بهخودیخود معجزه نمیکند؛ موفقیت آن در ایران گروی کیفیت نهادها و توانایی جذب فناوری توسط بخش خصوصی است.
۱ تیر ۱۴۰۵
فرصت ۶۰ روزه تفاهم ایران و آمریکا برای جراحی اقتصادی و مهار تورم
تفاهم دیپلماتیک فعلی فرصتی موقت برای مهار تورم و اصلاحات ساختاری است، مشروط بر اینکه دولت از تکرار خطاهای گذشته در هزینهکرد منابع بپرهیزد.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
دیپلماسی به مثابه فرصت: نقشه راه اصلاحات اقتصادی در سایه تفاهم با غرب
تفاهم سیاسی فرصتی طلایی برای جراحی اقتصادی است؛ نباید با تکرار اشتباهات گذشته و افزایش هزینههای دولتی، این فرصت را سوزاند.
۲۹ خرداد ۱۴۰۵