اقتصاد بازار سوسیالیستی
اقتصاد بازار سوسیالیستی یعنی دولتی که همزمان هم نقشِ ناظم و مالکِ صنایع بزرگ را بازی میکند و هم اجازه میدهد چرخِ مغازهها و کارخانههای کوچک با منطقِ سود و زیانِ بازار بچرخد. در این مدل، دولت کنترلِ منابع حیاتی مثل انرژی، زمین و بانکهای بزرگ را رها نمیکند تا اهداف کلان خود را پیش ببرد، اما برای فرار از رکود و ناکارآمدی، به بخش خصوصی میدان میدهد تا در فضایی رقابتی فعالیت کند. در واقع، این سیستم تلاش میکند نظمِ برنامهریزیشده دولتی را با پویایی و نوآوریِ بازار آزاد پیوند بزند.
برای ما در ایران، این مفهوم بسیار ملموس است؛ چرا که بخش بزرگی از اقتصاد در اختیار شرکتهای دولتی و خصولتی است، اما قیمت بسیاری از کالاها در مغازهها بر اساس عرضه و تقاضا تعیین میشود. وقتی دولت با هدف حمایت از مصرفکننده در قیمتگذاری خودرو یا اقلام اساسی دخالت میکند، در واقع از ابزارهای سوسیالیستی استفاده کرده است، در حالی که بازارهایی مثل موبایل یا پوشاک بیشتر با منطق بازار آزاد حرکت میکنند. درک این توازن به شما کمک میکند بفهمید چرا گاهی با وجود تورم، قیمت برخی خدمات دولتی ثابت میماند و چرا سودآوری در صنایعِ تحتِ کنترل دولت با شرکتهای کاملاً خصوصی متفاوت است.
چرا الان مهم است
تازهدرگذشت ژو رونگجی، معمار اصلاحات اقتصادی چین، بحث درباره مدل «اقتصاد بازار سوسیالیستی» را دوباره داغ کرده است. این الگو که ترکیبی از کنترل دولتی و آزادیهای بازار است، همواره برای سیاستگذاران ایرانی به عنوان مسیری برای توسعه بدون از دست دادن نظارت حاکمیتی جذاب بوده و بازخوانی میراث او، فرصتی برای واکاوی امکان پیادهسازی چنین تجربهای در ساختار اقتصادی ایران فراهم آورده است.
آخرین اخبار با این مفهوم
ژو رونگجی؛ معمار اصلاحات بازارمحور چین و تزار اقتصادی درگذشت
ژو رونگجی، معمار اصلاحات اقتصادی چین و عامل پیوستن این کشور به سازمان تجارت جهانی در ۹۷ سالگی درگذشت.
۲۴ مرداد ۱۴۰۵
میراث ژو رونگجی؛ معمار گذار چین به اقتصاد جهانی درگذشت
ژو رونگجی، معمار اصلاحات اقتصادی چین و عامل پیوستن این کشور به سازمان تجارت جهانی، درگذشت.
۲۱ مرداد ۱۴۰۵