انتظارات انطباقی
در اقتصاد ایران، انتظارات انطباقی یعنی مردم و بازارها برای پیشبینی فردا، بیش از هر چیز به اتفاقات دیروز نگاه میکنند. اگر چند سال پشتسرهم تورم بالایی را تجربه کرده باشیم، ذهن ما بهصورت خودکار برنامهریزی میکند که امسال هم قیمتها گران خواهد شد. در این حالت، ما فرض میکنیم روند گذشته با همان فرمان ادامه مییابد و معمولاً به وعدههای رسمی برای کاهش تورم، تا وقتی که اثرش را در واقعیتِ بازار نبینیم، اعتماد نمیکنیم.
این نوع نگاه مستقیماً روی قدرت خرید و دارایی شما اثر میگذارد. وقتی یک مستأجر یا خریدار خودرو بر اساس گرانیِ سال قبل انتظار دارد امسال هم قیمتها جهش کند، برای خرید عجله میکند یا قیمتهای بالاتر را راحتتر میپذیرد. همین رفتارِ همگانی باعث میشود پیشبینیِ گرانی به یک واقعیت تبدیل شود؛ مثلاً اگر همه بر اساس تجربهٔ قبلی منتظر گران شدن دلار باشند، تقاضا برای خرید آن ناگهان بالا میرود و خودِ این فشارِ خرید، قیمت را در بازار تهران بالا میبرد.
چرا الان مهم است
تازهبازخوانی آموزههای رابرت لوکاس در رسانهها، بحث درباره نحوه پیشبینی مردم از تورم را زنده کرده است. در ایران که سالها با تورم بالا درگیر بوده، بسیاری از ما با نگاه به گرانیهای سال قبل، برای خرید دارایی یا تنظیم قراردادها تصمیم میگیریم. درک این «نگاه به عقب» یا همان انتظارات انطباقی، کلید فهم رفتار بازار در برابر نوسانات ارزی است.
آخرین اخبار با این مفهوم
فراتر از تقابلهای کلیشهای: درسهای رابرت لوکاس برای اقتصاد مدرن
رابرت لوکاس با معرفی انتظارات عقلایی و نقد مدلهای ایستا، بنیانهای اقتصاد کلان مدرن را متحول کرد.
۲۳ شهریور ۱۴۰۵