انحصار
همچنین: انحصار رسانهای
انحصار یعنی وقتی در یک بازار، فقط یک فروشنده یا تولیدکننده وجود دارد و راه برای ورود دیگران بسته است. در این حالت، قدرت چانهزنی از مشتری گرفته میشود چون او گزینه دیگری برای خرید ندارد. این قدرت باعث میشود انحصارگر بدون ترس از دست دادن مشتری، قیمتها را بالا ببرد یا خدمات ضعیفی ارائه دهد. در اقتصاد ایران، انحصار را میتوان در بازار خودروهای داخلی یا برخی خدمات دولتی دید. وقتی واردات محدود است و تولیدکننده داخلی رقیب جدی ندارد، خریدار ایرانی مجبور است برای خودرویی با تکنولوژی قدیمی، قیمتی بسیار بالاتر از ارزش واقعی بپردازد. این یعنی انحصار مستقیماً از جیب مردم هزینه میکند و انگیزه بهبود کیفیت را از بین میبرد.
چرا الان مهم است
تازهاین روزها بحث انحصار با نقد «خصوصیسازیهای رانتی» و چالشهای پلتفرمهای دیجیتال با شورای رقابت داغ شده است. وقتی رقابت فدای روابط خاص یا ساختارهای دولتی میشود، نتیجهاش محدود شدن انتخابهای مردم و افت کیفیت است؛ چه در بازار خودرو و خدمات مالی، و چه در رسانهای که انحصاری اداره شود و صدای همگانی نباشد.
آخرین اخبار با این مفهوم
جنگ هوش مصنوعی: تقابل مدلهای متنباز چین با انحصار شرکتهای آمریکایی
رقابت هوش مصنوعی به تقابل استراتژیک مدلهای «متنباز» چین و «بسته» آمریکا تبدیل شده است.
۳۰ تیر ۱۴۰۵
چرا حکمرانی اقتصادی، پاشنه آشیل ایران در برابر تحریمهاست؟
حکمرانی اقتصادی ضعیف و انحصار، آسیبپذیری ایران در برابر تحریمها را تشدید کرده و نیازمند اصلاحات ساختاری است.
۳۰ تیر ۱۴۰۵
فروپاشی انحصار ویزا و مسترکارت؛ عصر جدید استقلال مالی در جهان
استفاده ابزاری آمریکا از سیستم مالی، جهان را به سمت ایجاد شبکههای پرداخت بومی و پایان انحصار ویزا و مسترکارت سوق داده است.
۲۳ تیر ۱۴۰۵
شکست ماموریت بزرگ با ابزار کوچک؛ چرا واردات خودرو حریف انحصار داخلی نشد؟
واردات قطرهچکانی خودرو (زیر ۷٪ تولید) به دلیل مقیاس کوچک و تفاوت قیمتی، توان رقابت با خودروسازان داخلی و تنظیم بازار را ندارد.
۲۰ تیر ۱۴۰۵
سرمایهداری رفاقتی؛ چگونه مداخله دولت بازار آزاد را به مسلخ رانت میبرد؟
سرمایهداری رفاقتی محصول مداخله دولت است؛ راه مبارزه با آن نه قوانین بیشتر، بلکه کاهش قدرت دولت و حذف امتیازات ویژه است.
۱۵ تیر ۱۴۰۵
تضاد منافع سرمایهداران با بازار آزاد؛ چرا ترامپ علیه فریدمن شورش کرد؟
تحلیلی بر تضاد منافع سرمایهداران انحصارطلب با اصول تجارت آزاد و نقد سیاستهای تعرفهای ترامپ از نگاه میلتون فریدمن.
۱۳ تیر ۱۴۰۵انتقاد تند روزنامه اطلاعات از انحصارطلبی اقلیتی خاص در صداوسیما و تخریب سرمایه اجتماعی
روزنامه اطلاعات از اقلیتی که با انحصار صداوسیما و پول، برخلاف وحدت ملی و مصالح عمومی حرکت میکنند، به شدت انتقاد کرد.
۱۱ تیر ۱۴۰۵
چرا خصوصیسازی در ایران به «سرزمین عجایب» و بازتولید رانت تبدیل شد؟
خصوصیسازی در ایران بدون اصلاحات ساختاری و حذف قیمتگذاری دستوری، تنها به بازتولید رانت و تقویت نهادهای خصولتی منجر شده است.
۱۰ تیر ۱۴۰۵
سلطه بیرقیب اپل بر بازار موبایلهای گرانقیمت؛ چرا آیفون با وجود گرانی پرفروش است؟
اپل با تصاحب ۷۵٪ بازار گوشیهای بالای ۱۰۰۰ دلار، عملاً تمام سود صنعت موبایل جهان را به تنهایی میبلعد.
۱۰ تیر ۱۴۰۵
مطالبه ازکیوام از شورای رقابت: نظارت بر اجرای احکام، تنها راه پایان واقعی انحصار است
ازکیوام با نقد عدم اجرای مؤثر احکام شورای رقابت، خواستار ایجاد سازوکار نظارتی برای پایان دادن به انحصار در بازار شد.
۱۰ تیر ۱۴۰۵
میراث ۲۰ سال سیاستگذاری غلط در صنعت خودرو: مسکنهایی که بلای جان شدند
سیاستهای کوتاهمدت برای مهار نارضایتی، صنعت خودرو را با کوهی از بدهی، تعهدات ایفا نشده و افت کیفیت روبرو کرده است.
۵ تیر ۱۴۰۵
افسانه موانع ورود؛ چرا انحصار همیشه آنطور که کتابهای درسی میگویند نیست؟
بازخوانی انتقادی مفهوم موانع ورود؛ گذار از تئوریهای صلب کلاسیک به نگاه مدرن مبتنی بر حقوق مالکیت و سرعت رقابت.
۱ تیر ۱۴۰۵
آدام اسمیت؛ فراتر از یک نظریهپرداز: معمار سیاستگذاری در دوران گذار صنعتی
آدام اسمیت نه یک نظریهپرداز محض، بلکه تحلیلگری بود که برای هدایت بریتانیا در گذار به عصر صنعتی نسخه میپیچید.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
چرا ثروت و جمعیت برای قهرمانی در جام جهانی کافی نیست؟ راز انحصار قدرت در فوتبال
موفقیت در فوتبال تصادفی نیست؛ ترکیبی از جغرافیا، سیستم مربیگری پایه و بهرهگیری از تنوع مهاجرتی، برندگان واقعی را تعیین میکند.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
هشدار تند مجلس به خودروسازان: آزادسازی قیمت بدون واردات گسترده غیرقانونی است
مجلس افزایش قیمت خودرو در بازار انحصاری را غیرقانونی خواند و خواستار تسریع واردات برای شکستن انحصار شد.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
اعتراف وزارت صمت به غیرمنطقی بودن روش قیمتگذاری خودرو؛ تمکین اجباری به شورای رقابت
وزارت صمت روش فعلی قیمتگذاری خودرو را غیرمنطقی میداند اما به دلیل بنبست قانونی شورای رقابت، مجبور به اجرای آن است.
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
خاورمیانه پسا ۲۰۲۶: پایان عصر انحصار امنیتی آمریکا و ظهور نظم چندقطبی با محوریت تابآوری ایران
جنگ ۲۰۲۶ با اثبات ناکارآمدی چتر امنیتی آمریکا و تابآوری استراتژیک ایران، راه را برای نظم چندقطبی و نفوذ چین گشود.
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
شکاف عمیق قیمت خودرو و تورم؛ چرا خودرو ۲ برابر گرانتر از شاخصها شد؟
قیمت خودروهای داخلی تا دو برابر نرخ تورم رشد کرده و وزارت صمت آن را نتیجه خلأهای قانونی و صورتهای مالی میداند.
۲۹ خرداد ۱۴۰۵